به گزارش پایگاه خبری داماهی، هرمزگان؛ سرزمینی که مرزهای آبی و خشکی آن، قرنهاست پل ارتباطی میان شرق و غرب جهان بوده است؛ از کشتیهای بادبانی که تا سواحل آفریقا و هند پیش میرفتند تا معماری هوشمندانهای که با نسیم دریا همنفس میشود؛ هویت هرمزگان غنیتر از آن است که در کلمات بگنجد اما در میان این شکوه تاریخی، پرسشی جدی مطرح است: آیا ما به قدر کافی از ریشههای خود آگاهیم؟ یا با هجوم فرهنگهای بیگانه و تخریب بناهای باستانی، در حال از دست دادن شناسنامه خود هستیم؟
حسین حسینزاده شهابی، پژوهشگر برجسته حوزه تاریخ و باستان شناسی در گفتگوی اختصاصی با پایگاه خبری داماهی به بررسی این چالشها، روایت شکوه دوران ملوک هرمز و نقش زنان در تاریخ این خطه میپردازد.
رسالت «داماهی»؛ مبارزه با روایتهای نادرست و تهاجم فرهنگی
خبرنگار داماهی: با توجه به نام و هویت رسانه ما، چگونه «داماهی» میتواند در مسیر نجات هویت تاریخی هرمزگان نقشآفرینی کند؟
حسین حسینزاده شهابی: در هرمزگان و بهویژه بندرعباس، ما با یک خلاء جدی در حوزه تاریخ و باستانشناسی روبهرو هستیم و متأسفانه در سالهای گذشته، ورود افراد غیرمتخصص به این حوزه باعث شده تا روایتهای اشتباه و داستانهای عامیانه جایگزین حقایق علمی شود.
رسالت یک رسانه هویتساز مانند داماهی، کنکاش و کاوش در منابع درست و اطلاعرسانی علمی است؛ ملتی که تاریخ و هویت خود را بشناسد، کمتر دچار تهاجمات فرهنگی میشود و داماهی میتواند با ارائه محتوای درست، سپر دفاعی در برابر تغییرات فرهنگی باشد.
هرمزگان؛ از دوران پیشاتاریخ تا شکوه تجارت جهانی
خبرنگار داماهی: اگر بخواهید شناسنامهای از تاریخ این استان ارائه دهید، مهمترین مؤلفهها چه خواهد بود؟
حسین حسینزاده شهابی: شناسنامه هرمزگان بسیار دیرینه است؛ از آثار دوره پیشاتاریخ در دهتل بستک تا بناهای دوره اسلامی و قاجاریه؛ اما ویژگی متمایز این استان، موقعیت استراتژیک آن در تجارت دریایی است؛ هرمزگان همواره باراندازی برای عبور کالا از غرب به شرق جهان بوده است.
اگر بخواهم سه رکن اصلی هویت هرمزگان را برشمرد، آنها عبارتند از: دریانوردی اصیل (از لافت تا کنگ و سورو)، معماری بومی هوشمندانه (مانند بادگیرهای اصیل) و فرهنگ زیستی منحصربهفرد که حاصل پیوند تاریخی با هند، آفریقا و کشورهای حاشیه خلیج فارس است و این پیوند باعث شده هرمزگان یک حوزه فرهنگی مشترک باشد که در آن تسامح ادیان و پذیرش فرهنگهای مختلف، به بخشی از خون مردم این منطقه تبدیل شده است.
نقش زنان؛ از ملوک هرمز تا پیشگامان معاصر
خبرنگار داماهی: در مورد نقش زنان در تاریخ و فرهنگ این منطقه چه روایتهایی مد نظر دارید؟
حسین حسینزاده شهابی: درست است که اسناد مکتوب درباره زنان کمتر است، اما حضور آنها در تاریخ هرمزگان بسیار پررنگ بوده است؛ از «بیبی مریم» در دوره ملوک هرمز که در جابهجایی پایتخت نقش داشت، تا چهرههای معاصر مانند «مریم بهنام» در حوزه فرهنگ، «دکتر مهینبانو شکیبا» در پزشکی و نویسندگان و هنرمندانی چون «پروانه بیابانی» و «فاطمه دژگانی» که با کتابهایشان هویت هرمزگان را مستند کردهاند؛ زنان این منطقه همواره در خدمت فرهنگ و سلامت جامعه بودهاند.
بحران میراث فرهنگی؛ وقتی بافتهای تاریخی از میان میروند
خبرنگار داماهی: وضعیت حفاظت از بناها و بافتهای تاریخی استان را چگونه ارزیابی میکنید؟
حسین حسینزاده شهابی: وضعیت نگرانکنندهای داریم؛ در بندرعباس، بافتهای ارزشمندی مثل «سورو» و «کارگزاری» بهدلیل ساختوسازهای بیرویه از دست رفتهاند و بسیاری از قلعهها و بناها نیز از حالت ثبت ملی خارج شدهاند.
باید بدانیم میراث فرهنگی، اولویت اول و دوم نیست؛ بلکه عینیتِ هویت ماست؛ اگر بنایی از بین برود، دیگر با هیچ هزینهای باز نمیگردد و ما نیازمند نگاه متفاوت مسئولان، حمایت خیرین و آگاهیبخشی به مردم هستیم؛ توسعه پایدار یعنی احیا و مرمت آثار تاریخی برای جذب گردشگر و تقویت اقتصاد محلی.
شکوه دو دوران؛ ملوک هرمز و بندرعباسِ پررونق
خبرنگار داماهی: کدام دورههای تاریخی را نقطه اوج شکوفایی هرمزگان میدانید؟
حسین حسینزاده شهابی: دو دوره بسیار درخشان داریم: نخست، دوران ملوک هرمز (حدود ۷۵۰ سال پیش) که هرمز در آن مانند دبی امروزی، یک مرکز تجارت آزاد، امن و بسیار ثروتمند بود و دوم، دوره ۱۳۲۲ تا ۱۷۲۲ میلادی که بندرعباس به پایتخت تجارت جنوب ایران و مرکز فعالیت کمپانیهای بزرگ اروپایی تبدیل شد.
در هر دو دوره، این منطقه کانون توجه جهانیان بوده است.
تاریخ، چراغ راه آینده
خبرنگار داماهی: در پایان، چه توصیه یا پیشنهادی برای توسعه فرهنگی استان دارید؟
حسین حسینزاده شهابی: پیشنهاد من این است که هر هفته یک موضوع تاریخی یا فرهنگی بهصورت علمی بررسی و منتشر شود و ما باید از طریق کارگاههای آموزشی، تاریخ را به دانشآموزان و جوانان تزریق کنیم.
وقتی یک جوان تاریخ خود را بشناسد، با غرور و صلابت در شهرش قدم میزند و برای توسعه آن تلاش میکند؛ ما باید تاریخ و فرهنگ گذشته را با خلاقیتهای دنیای امروز تلفیق کنیم تا به یک «توسعه پایدار» برسیم.
شناخت ریشهها، تنها راه رسیدن به آیندهای روشن است.
