بازخوانی دو مقطع سرنوشت‌ساز در تاریخ مبارزات ضد استعماریِ اهالیِ هرمزگان در گفتگوی اختصاصی داماهی با حسین زاده شهابی پژوهشگر تاریخ؛

دژهای مقاومت بر آب‌های نیلگون خلیج فارس؛ روایتی از ایستادگی تاریخی هرمزگانی‌ها در برابر استعمار

جغرافیای جنوب ایران و به‌ویژه استان هرمزگان همواره خط مقدم دفاع از کیان ایران در برابر استعمار بوده است؛ حسین حسین‌زاده شهابی، پژوهشگر تاریخ در گفتگویی اختصاصی با «داماهی» به بررسی دو رویداد کلیدی در تاریخ خلیج‌فارس می‌پردازد که در آن، مردمان بنادر و جزایر، حماسه‌ای ماندگار از مقاومت را در برابر پرتغالی‌ها رقم زدند؛ حماسه‌ای که ریشه در خاک دارد و در اسناد تاریخی نیز به نیکی ثبت شده است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری داماهی، حسین‌زاده شهابی با اشاره به آغاز عصر استعمار در خلیج‌فارس می‌گوید: پرتغالی‌ها که در آن زمان قدرت دریایی اول جهان بودند، پس از دور زدن دماغه امید نیک و رسیدن به هند، متوجه اقتصاد پویا و راهبردیِ ملوک هرمز شدند؛ ملوک هرمز در آن زمان، ایالتی خودمختار و مقتدر بود که قلمرو آن از عمان، بحرین، قطر و امارات تا تمامی جزایر خلیج‌فارس و بخش‌هایی از شرق و غرب هرمزگان را در بر می‌گرفت.

 

این پژوهشگر تاریخ در ادامه به یورش «آلفونسو آلبوکرک» در سال ۱۵۰۷ میلادی اشاره می‌کند: در آن دوران، سیف‌الدین ابانصر، پادشاه هرمز، با همراهی وزیر با درایت خود، خواجه عطاء، لشکری بالغ بر ۳۰ هزار نفر از اهالی بنادر، جزایر و سراسر هرمزگان بسیج کرد؛ اگرچه پرتغالی‌ها به دلیل بهره‌مندی از توپ‌های جنگی و تکنولوژی پیشرفته نظامی، برتریِ تاکتیکی داشتند، اما مقاومت هرمزگانی‌ها چنان جانانه بود که خواجه عطاء با سیاست «جنگ و مذاکره» و ایجاد اختلاف میان سرداران پرتغالی، توانست حضور آنان را فرسایشی کرده و از تسلط کامل آن‌ها جلوگیری کند.

 

این دوران، روایتگر ایستادگیِ ملتی است که با تمام توان در برابر هجومِ تکنولوژیک ایستادند.

 

۱۶۲۲ میلادی؛ پایانِ عصرِ تاریکِ استعمار

 

حسین‌زاده شهابی دومین نقطه عطف تاریخی را سال ۱۶۲۲ میلادی و اخراج نهایی پرتغالی‌ها می‌داند: پس از حدود ۱۱۵ سال اشغال، سرانجام شاه‌عباس صفوی به سردار نامدار خود، امام‌قلی‌خان، حاکم فارس، دستور پاکسازی خلیج‌فارس را صادر کرد؛ امام‌قلی‌خان با یاری سپاهی از هرمزگانی‌ها و نیروهای کرمان و فارس و البته با بهره‌گیری از کشتی‌های جنگی کمپانی هند شرقی، موفق شد ضربه نهایی را بر پیکره استعمار پرتغال وارد کند.

 

این پژوهشگر تاریخ درباره پیامدهای این پیروزی می‌گوید: از آنجا که ایرانیان در آن زمان فاقد ناوگان دریایی گسترده بودند، پایتخت از جزیره هرمز به دهکده‌ای کوچک به نام «گمرون» منتقل شد؛ این پیروزی به حدی برای تاریخ ایران حائز اهمیت بود که این بندر به نام پادشاه صفوی، «بندر مبارکه عباسی»(بندرعباس فعلی) نام‌گذاری شد.

 

میراثی که زنده است

 

شهابی در پایان، به پیوند این رویداد با تقویم ملی اشاره می‌کند: روز ملی خلیج‌فارس (۱۰ اردیبهشت)، در واقع بزرگداشت همان رشادت‌ها و اخراج استعمارگران در سال ۱۶۲۲ میلادی است.

 

مقاومت اهالیِ هرمزگان، جزایر و بنادر خلیج‌فارس در این دو مقطع تاریخی (۱۵۰۷ و ۱۶۲۲)، سندی زنده از میهن‌پرستی و حضورِ فعال مردم جنوب در بزنگاه‌های تاریخی است؛ میراثی که باید برای نسل‌های آینده بیش از پیش بازگو شود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *