به گزارش پایگاه خبری داماهی، در فاصله ۱۰۰۰ متری غرب دهستان کوخرد، در میان غبار تاریخ و هیاهوی زمان، بنایی با گنبدهای مخروطی و لانهزنبوری خودنمایی میکند که در لهجه شیرین محلی آن را «زیارت» مینامند؛ آرامگاهی که به سبک «اورچین» (پلهپله و لانهزنبوری) ساخته شده و شکوه معماریِ سدههای پیشین را در ذهن بیننده متبادر میکند.
این بنا، یادگارِ دستهای هنرمند «حاج محمد شریف کاظم»، معمار شهیر بستکی است که بین سالهای ۱۱۴۹ تا ۱۱۵۱ هجری قمری، نبوغ خود را در ساخت این مجموعه به کار بست؛ اما دوگنبدان تنها یک سازه سنگی نیست؛ این مکان، آرامگاه ابدی سه تن از ستارگان آسمانِ علم و فقه هرمزگان «حاج شیخ عبدالرحمان بزرگ»، «قاضی حاج ملا اسماعیل» و «حاج ملا عبدالواحد» است.
شیخ عبدالرحمان، آن دینشناسِ وارسته که آموزههایش را از مکه تا کوخرد گستراند و با دسترنج کشاورزی خویش و احداث کاریزها، الگویی از زندگیِ زاهدانه و عالمانه بود؛ شیخ اسماعیل، قاضی پارسایی که عدالتش زبانزد مردمان از هرنگ تا دژگان بود و ملا عبدالواحد، فقیه و دانشمندی که نامش در تاریخ قضاوت این منطقه ثبت شده است؛ اینان، ستونهای فرهنگی و معنوی منطقهای بودند که حالا آرامگاهشان، نماد اصالتِ این دیار محسوب میشود.
وقتی معماری هرمزگان، جهانی میشود
شاید کمتر کسی بداند که این نگینِ نهفته در دل کوخرد، فراتر از مرزهای استان هرمزگان مورد توجه مجامع بینالمللی قرار گرفته است.
گزارشهای رسیده حاکی از آن است که کارشناسان یونسکو در مسیر مرمت یکی از ابنیههای تاریخی عراق، مختصات مهندسیِ «دوگنبدان» کوخرد را مورد مطالعه قرار داده و معماریِ این بنا را در جنوب ایران، منحصربهفرد و دارای قابلیت ثبت جهانی دانستهاند.
این یعنی «دوگنبدان» تنها یک اثر ملی نیست؛ بلکه یک سندِ زنده از نبوغ ایرانی است که میتواند به عنوان سفیر فرهنگی هرمزگان در جهان شناخته شود؛ سبکی که اگرچه شباهتهای ساختاری با گنبد دانیال نبی(ع) در شوش دارد، اما با تفاوتهای فنی در مطبقهای لانهزنبوریاش، هویتی مستقل و ویژه برای خود ساخته است.
ندایِ حفاظت؛ میراثی که چشمانتظار توجه است
این بنای تاریخی که بارها توسط خیرین و انجمن میراث فرهنگی کوخرد مرمت شده، اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمندِ نگاهِ تخصصی و حمایتِ ملی است؛ فرسایشِ زمان و شرایط جوی جنوب، دشمنانِ بیصدایِ این آثار هستند.
آیا وقت آن نرسیده است که مسئولان میراث فرهنگی با نگاهی فراتر از ثبتِ صرفِ ملی، برای معرفی این پتانسیلِ بزرگ به مجامع جهانی و صیانت از آن در برابر آسیبها گامهای عملی بردارند؟
کوخرد، امروز بیش از همیشه به این دو گنبدِ استوار میبالد؛ گنبدهایی که نه تنها آرامگاه بزرگان این سرزمین، بلکه گواهی بر تمدن، دانش و هنر مردمی است که حتی در روزگارِ دوری از پایتخت، شاهکارهایی خلق کردهاند که امروز، فراتر از مرزها، مورد ستایشِ کارشناسان معماری است.
دوگنبدان کوخرد، باید بیش از یک مکانِ دیدنی، به «مقصدِ پژوهش» و «نمادِ افتخار» در گردشگری تاریخی هرمزگان تبدیل شود.
آیا مدیریتِ میراث فرهنگی استان هرمزگان، آمادگیِ تبدیل این تهدیدهای فرسایشی، به فرصتهای جهانی را دارد؟
