به گزارش پایگاه خبری داماهی، توسعه صنایع نفت، گاز، پالایشگاهی، فولادی، بندری و دریایی در هرمزگان، همواره با یک پرسش اساسی همراه بوده است: سهم جوانان بومی از فرصتهای شغلی ایجادشده در این صنایع چقدر است و آیا میان آموزشهای مهارتی استان و نیاز واقعی بازار کار، ارتباط مؤثری وجود دارد؟
محمد بذرافشان، مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری داماهی از آمادگی این مجموعه برای تربیت نیروی انسانی موردنیاز صنایع خبر داد؛ اما همزمان تأکید کرد: بسیاری از بنگاههای اقتصادی استان، هنوز نیازهای خود را بهصورت شفاف، کَمی و رسمی به متولی آموزشهای مهارتی اعلام نکردهاند.
وی این مسئله را یکی از موانع اصلی تحقق آموزشهای تقاضامحور دانست و اظهار کرد: وقتی یک صنعت تعداد نیرو، عنوان شغلی، سطح مهارت، زمان جذب و شرایط استخدام خود را اعلام نمیکند، نمیتوان انتظار داشت نظام مهارتی با دقت کامل و براساس نیاز واقعی بازار کار برنامهریزی کند.
عبور از آموزش عرضهمحور به سمت آموزش تقاضامحور
بذرافشان با اشاره به تغییر رویکرد سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور گفت: سیاست این سازمان، عبور از آموزشهای عرضهمحور و حرکت به سمت آموزشهای تقاضامحور است؛ به این معنا که دورههای آموزشی باید براساس نیاز واقعی جامعه، صنایع، بنگاههای اقتصادی و گروههای هدف طراحی و اجرا شوند.
وی افزود: سازمان آموزش فنیوحرفهای ۱۹ گروه هدف دارد که دانشآموزان، دانشجویان، فارغالتحصیلان دانشگاهی، زنان سرپرست خانوار، متقاضیان کار، شاغلان و بنگاههای اقتصادی بخشی از آنها هستند و هر یک از این گروهها میتوانند متناسب با نیاز خود برای دریافت آموزشهای مهارتی اقدام کنند.
مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان ادامه داد: آموزشها از طریق مراکز دولتی و آموزشگاههای آزاد فنیوحرفهای ارائه میشود؛ آموزشگاههای آزاد، بازوی مکمل دولت در توسعه مهارتآموزی هستند و میتوانند بخشی از نیازهای آموزشی استان را پوشش دهند.
صنایع نیروی ماهر میخواهند؛ اما سفارش رسمی نمیدهند
بذرافشان در پاسخ به پرسش خبرنگار داماهی درباره میزان انطباق آموزشهای فنیوحرفهای با نیاز صنایع استان گفت: رشتههایی مانند جوشکاری، تراشکاری، برق، لولهکشی صنعتی، سیستمهای تولید و تهویه همچنان موردنیاز صنایع هستند و بازار کار مناسبی دارند.
وی تصریح کرد: گاهی دوره آموزشی جوشکاری یا تراشکاری هنوز به پایان نرسیده است که صنایع برای جذب مهارتآموختگان اعلام آمادگی میکنند؛ بنابراین اصل تقاضا برای نیروی ماهر وجود دارد، اما این تقاضا باید از حالت غیررسمی و موردی خارج شود و به یک سفارش آموزشی دقیق و قابلبرنامهریزی تبدیل شود.
مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان با طرح یک مطالبه صریح از صنایع اظهار کرد: یک واحد صنعتی باید مشخص کند در چه بازه زمانی، به چه تعداد نیرو و در چه حرفههایی نیاز دارد؛ اگر صنعتی اعلام کند ۲۰ جوشکار، ۲۰ برقکار و ۲۰ تراشکار میخواهد و شرایط جذب این افراد را نیز مشخص کند، ما آمادگی داریم فراخوان عمومی منتشر کنیم، جوانان علاقهمند را شناسایی و آموزش دهیم و نیروی ماهر متناسب با استاندارد موردنیاز آن صنعت تربیت کنیم.
وی با اذعان به اینکه تاکنون صنایع هرمزگان بهصورت منسجم و رسمی اعلام نکردهاند که در هر رشته به چه تعداد نیروی ماهر نیاز دارند، گفت: این خلأ اطلاعاتی، برنامهریزی دقیق برای آموزشهای سفارشمحور را دشوار میکند.
مطالبه صنایع از نیروی بومی، بدون اعلام نیاز شفاف ممکن نیست
بذرافشان تأکید کرد: وقتی نیاز صنایع به نیروی انسانی از قبل مشخص نباشد، آموزشها ناگزیر بیشتر براساس تقاضای فردی جوانان و ظرفیت موجود مراکز برگزار میشود؛ درحالیکه آموزش تقاضامحور نیازمند ارتباط مستقیم و مستمر میان صنعت و مجموعه آموزش فنیوحرفهای است.
وی گفت: صنایع نمیتوانند از یکسو خواهان نیروی ماهر و آمادهبهکار باشند و از سوی دیگر، تعداد نیرو، نوع تخصص، استاندارد مهارتی، زمان استخدام و شرایط پرداخت را اعلام نکنند.
به گفته بذرافشان؛ تربیت نیروی متخصص به زمان و برنامهریزی نیاز دارد و این فرایند باید پیش از آغاز بهرهبرداری یا توسعه یک پروژه صنعتی شروع شود.
مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان خاطرنشان کرد: اگر قرار است سهم جوانان بومی از اشتغال صنایع استان افزایش یابد، نیازهای نیروی انسانی طرحها باید از مرحله طراحی و اجرا در اختیار دستگاههای آموزشی قرار گیرد، نه اینکه پس از آغاز فعالیت یک مجموعه، موضوع کمبود نیروی ماهر مطرح شود.
«نفت آفتاب»؛ نمونهای از ورود صنعت به تربیت نیروی ماهر
بذرافشان از همکاری مجموعه نفت آفتاب بهعنوان نمونهای از مشارکت صنعت در توسعه آموزشهای مهارتی نام برد و گفت: این مجموعه در حوزه فنیوحرفهای سرمایهگذاری کرده و برای تأمین نیروی موردنیاز خود و مجموعههای صنعتی مشابه، وارد همکاری عملیاتی شده است.
وی با تأکید بر اینکه چنین الگویی میتواند درع سایر صنایع استان نیز اجرا شود، گفت: باید از مصرفکننده صرف نیروی انسانی به شریک آموزشهای مهارتی تبدیل شود و در طراحی دوره، تأمین تجهیزات، انتقال تجربه و جذب مهارتآموختگان نقش داشته باشد.
مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان تأکید کرد: مشارکت واقعی زمانی شکل میگیرد که صنعت فقط از کمبود نیروی ماهر سخن نگوید، بلکه برای تربیت و جذب این نیرو نیز مسئولیت بپذیرد.
آیا فنیوحرفهای مسئول ایجاد اشتغال است؟
بذرافشان در پاسخ به این پرسش که چه میزان از آموزشهای فنیوحرفهای به ایجاد شغل منجر میشود، گفت: براساس نتایج رهگیریها، میانگین ورود مهارتآموختگان فنیوحرفهای هرمزگان به بازار کار حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد است.
وی درعینحال تأکید کرد: فلسفه وجودی سازمان آموزش فنیوحرفهای، آموزش و ارتقای مهارت است و این سازمان متولی مستقیم ایجاد اشتغال نیست.
بذرافشان افزود: وظیفه ما آمادهکردن افراد برای ورود به بازار کار است؛ اما ایجاد شغل، به سرمایهگذاری، توسعه بنگاههای اقتصادی، تأمین مالی، سیاستهای اشتغال و عملکرد دستگاههای مختلف وابسته است.
مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان با ذکر این نکته که مهارت، شرط لازم برای اشتغال است، اما بهتنهایی اشتغال را تضمین نمیکند، عنوان کرد: ممکن است فردی آموزش ببیند، اما به دلایل مختلف وارد همان حرفه نشود؛ همانطور که برخی فارغالتحصیلان دانشگاهی نیز در رشته تحصیلی خود فعالیت نمیکنند.
وی گفت: اشتغال پایدار زمانی شکل میگیرد که آموزش، مهارت، صنعت، سرمایهگذاری، بازار و دستگاههای متولی اشتغال در کنار یکدیگر قرار گیرند.
بذرافشان تصریح کرد: نمی توان تمام مسئولیت اشتغال را بر عهده دستگاه آموزشدهنده گذاشت و نقش دیگر بخشها را نادیده گرفت.
سند مهارتی هرمزگان چه زمانی به آموزشها جهت میدهد؟
بذرافشان همچنین از تدوین سند پنجساله آمایش مهارتی هرمزگان خبر داد و گفت: این سند با هدف شناسایی نیازهای مهارتی حال و آینده استان در چهار خوشه صنعت، خدمات، کشاورزی و فرهنگوهنر در حال نهاییشدن است.
وی توضیح داد: برای تدوین این سند، اطلاعات صنایع، بنگاههای اقتصادی، ظرفیتهای شهرستانها و برنامههای توسعهای استان بررسی میشود؛ باید بدانیم در پنج سال آینده چه پروژههایی در هرمزگان اجرا خواهد شد و هر پروژه به چه تعداد نیروی انسانی و با چه تخصصهایی نیاز دارد.
مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان افزود: برای مثال، اگر قرار است در جاسک یا دیگر مناطق شرق استان پالایشگاه، نیروگاه یا طرحهای نفت و گاز ایجاد شود، باید از امروز مشخص باشد که این پروژهها در زمان ساخت و بهرهبرداری به چه نیروهایی نیاز دارند تا آموزشها پیش از موعد آغاز شود.
بذرافشان پیشبینی کرد: این سند حداکثر طی دو تا سه ماه آینده وارد مرحله بهرهبرداری شود و مبنای نیازسنجی، طراحی دورهها و توزیع ظرفیتهای آموزشی قرار گیرد؛ بااینحال، تحقق اهداف این سند نیز به همکاری صنایع و دستگاههای اجرایی وابسته است؛ زیرا بدون ارائه اطلاعات دقیق درباره طرحهای توسعهای و نیازهای استخدامی، آمایش مهارتی نمیتواند تصویر کاملی از بازار کار آینده استان ارائه کند.
رتبه نخست کشور با کمترین نیروی انسانی
مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان، کمبود نیروی انسانی را یکی از چالشهای جدی این ادارهکل دانست و گفت: هرمزگان از نظر نیروی انسانی در شمار استانهای انتهایی کشور قرار دارد؛ اما با تلاش کارکنان، در ارزیابی عملکرد سال ۱۴۰۴ رتبه نخست کشور را کسب کرده است.
وی نمره عملکرد مجموعه تحت مدیریت خود را ۱۸.۲ از ۲۰ اعلام کرد و افزود: این موفقیت در شرایطی حاصل شده که ادارهکل آموزش فنیوحرفهای استان با محدودیت نیروی انسانی روبهرو است؛ بنابراین حفظ و توسعه کیفیت خدمات مهارتی، به تقویت نیروی انسانی، تجهیزات و زیرساختهای آموزشی نیاز دارد.
حلقه مفقوده؛ تعهد صنایع به جذب مهارتآموختگان
به گزارش داماهی، اظهارات مدیرکل آموزش فنیوحرفهای هرمزگان یک تناقض مهم در بازار کار استان را آشکار میکند: صنایع از کمبود نیروی متخصص سخن میگویند، جوانان بومی نیز از محدودبودن فرصتهای اشتغال گلایه دارند؛ اما هنوز سازوکاری منسجم برای اعلام نیاز، آموزش هدفمند و جذب نیرو میان دو طرف شکل نگرفته است.
هرمزگان برای پیوند واقعی میان آموزش و اشتغال، بیش از افزایش تعداد دورههای مهارتی، به یک نظام شفاف سفارش و جذب نیرو نیاز دارد؛ نظامی که در آن صنایع موظف باشند پیش از راهاندازی یا توسعه طرحها، عنوان شغلی، تعداد نیروی موردنیاز، سطح مهارت، زمان استخدام، شرایط دستمزد و میزان تعهد خود به جذب نیروهای آموزشدیده را اعلام کنند.
در غیر این صورت، آموزش تقاضامحور در حد یک سیاست اعلامی باقی میماند؛ مراکز فنیوحرفهای بدون اطلاع دقیق از نیاز آینده صنایع دوره برگزار میکنند، صنایع همچنان از کمبود نیروی ماهر سخن میگویند و جوانان بومی نیز سهم روشنی از فرصتهای شغلی ایجادشده در استان نخواهند داشت.
